Kaçakçılık, eşyanın ithal ve ihracına bağlı olarak gümrük vergileri ve gümrüklenmiş değerin yerine getirilememesine ilişkin yaşanabileceği gibi, uyuşturucu, silah, insan kaçakçılığı gibi suç kabul edilen konuları da içerir. Dolayısıyla kaçakçılık fiilleri, vergilendirmeye dayanan bir konuya yönelik olabileceği gibi yasaklı ürünlerin de ülke içerisine girmesinin denetimini gerektirmektedir. 

Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na Göre Cezai Yaptırımlar Nelerdir? 

Kaçakçılık fiilleri ve genel olarak bu fiillere ilişkin yaptırımların düzenlendiği Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3/1 maddesine göre, eşyayı gümrük işlemine tabi tutmadan ülkeye girdiren kişi, “bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Ayrıca gümrük kapıları dışından ülkeye girdirilmesi halinde bu ceza, “üçte birinden yarısına kadar artırılır.” Gümrükten geçen her eşyanın mali değeri vardır, gümrük kapısından bu işlemin yapılmamasına istinaden ise cezai yaptırım artırılır. 

Kanun’un 3/2 maddesinde ise, gümrük vergilerini kısmen ya da tamamen ödemeden ülkeye girdirenlere yönelik cezadan bahsedilmiştir. Buna göre, “iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Dolayısıyla gümrük vergisinin hepsini ödeme yükümlülüğü vardır. 

Kanun’un 3/3 maddesi gereğince, transitle taşınan ve serbest dolaşımda olmayan eşyayı, rejim hükümlerine aykırı şekilde gümrükte bırakan kişi, “bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Madde, serbest dolaşımda bulunmayan eşyaya yönelik cezai yaptırımı ifade etmektedir.

Kanun’un 3/4 maddesi gereği, eşyayı bir amaç için kullanma ya da işlenmesine bağlı olarak getiren ve hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi, “bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” 

Kanun’un 3/5 maddesi gereği, 3/1 ile 3/4’te tanımlanan fiilleri işlemeden, yalnızca bu tür eşyaların özelliklerini bilen, ticari amaçla satın alan, satışa arz eden, satmaya, taşımaya ya da saklamaya neden olan kişi, “bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

Kanun’un 3/6 maddesinde özel kanunlar gereğince, gümrük vergilerinden muaf tutulan ithal eşyanın, ithal edilme maksadı dışında başka amaçla kullanılmasını sağlayan ve bu amaçla satan ya da devreden veya bu özellikleri bilerek satın alıp kabul eden kişi, “altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

Kanun’un 3/7 maddesi gereğince, kanun dâhilinde ithali yasak olan eşyayı ülkeye girdiren, söz konusu fiilin, daha ağır bir cezayı gerektiren suçu yaratmadığı durumda kişi, “iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Ayrıca bu ithali yasak eşyayı, bu özelliklerini bilerek satın alma, satmaya yönelik eylemlerde bulunma ya da saklama gibi eylemlerde bulunan kişi de aynı cezayla cezalandırılır. 

Kanun’un 3/8 maddesinde, ihracı kanun gereği yasaklanmış eşyayı ülkeden çıkaran kişinin, fiilin daha ağır bir suça ortam yaratmaması halinde, “bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacağı” ifade edilmiştir.

Kanun’un 3/9 maddesi gereğince, her tür teşvik ve parasal iadelerden yararlanmak amacıyla ihracatı gerçekleşmediği durumda gerçekleşmiş gibi gösteren kişi ile eşyanın cinsi, fiyatı gibi bazı özelliklerini farklı gösteren kişi, “bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

Kanun’un 3/10 maddesi gereği, kaçakçılık suçunu meydana getiren eşyanın genel özellikleri üzerinde durulmuştur. Buna göre “eşyanın akaryakıt ile tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması halinde” cezai yaptırımlar, diğer fıkralarda belirtilen cezaların “iki katına kadar artırılması” yönünde olup ayrıca bu fıkranın uygulanması kapsamında verilecek olan ceza “üç yıldan az olamaz.”

Kanun kapsamında önemli düzenleme ve cezai yaptırım konusu, 3/11 maddesi gereğince, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun belirlediği seviyenin altında ulusal Marker içeren ya da hiç içermeyen akaryakıtı, satma, satışa arz etme, ticari amaçla üretme, bulundurma, nakletme ve yine bu özelliklerini bilerek ticari amaçla satın alma işlemlerini yapanlar, “iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Diğer yandan Kanun’un 3/12 maddesi gereği, Enerji Piyasası Kurumu’ndan izin almadan akaryakıt haricindeki ürünleri üretip bunları akaryakıt yerine ikmal edenler, “iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Kanun’un 3/12 maddesi uyarınca, kanunlara aykırı şekilde sıvı ya da gaz halindeki hidrokarbonları alan, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından, depolardan veya kuyulardan alan ve bunları satan ya da ticari amaçla saklayıp taşıyan kişiler, “iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” 

Kanun’un 3/14 ve 3/15 maddeleri gereğince, kaçak akaryakıt veya sahte olusal marker elde edip satmaya veya belirlenenlere aykırı şekilde düzenek ya da ekipman bulunduranlar ile ulusal markeri yetkisiz olarak üretip satışa arz edenlere, “iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Bu cezai yaptırım, ulusal markerin kimyasal özelliklerini taşımasa bile uygulanır. 

Kanun’un 3/16 ve 3/17 maddeleri gereğince, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretlerin taklitlerini imal eden veya ülkeye sokanlar ile bunları bilerek bulunduran, nakleden, satan ya da kullananlar, bunları ilgili mevzuatta belirlenen şekilde temin etmelerine karşın bedelli ya da bedelsiz olarak yayanlar, sahte evrak ya da dokümanlarla veya herhangi bir şekilde ilgili kurum ve kuruluşları yanıltıp temin edenler, ayrıca bunları taklit ya da tahrif edip konulduğu üründen kaldırma, değiştirme veya tedarik dışında kullanma gibi eylemlerde bulunanlar, “üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

Kanun’un 3/18 ile 3/20 maddesi gereğince, ambalajlarında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan ya da taklit veya yanıltıcı bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri taşıyan tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri ticari amaçla üretme, bulundurma, nakletme, satışa arz etme, satma, bu özelliklerini bilip ticari amaçla satın almaya yönelenler ile ambalajlara tütün harici herhangi bir madde doldurup satanlar, “üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” 

Kanun kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yetki belgesi alınmadan ya da bildirimde bulunulmadan tütün ticareti yapanlara, Kanun’un 3/21 maddesi gereği, “iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası” uygulanır. Ayrıca teşebbüs aşamasında kalmış olsa ve tamamlanmamış olsa bile, tamamlanmış gibi cezai yaptırım uygulanır. 

Kaçakçılık suçlarında önemli konulardan biri, eşyanın değerinin hafif ya da ağır olmasıdır. Kanun’un 3/23 maddesine göre, eşyanın değeri fahişse, “verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır.” Aynı zamanda eşyanın değeri hafifse, “verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir.”