Günümüzün değişen ve gelişen teknolojisi, internete erişimi kolaylaştırmış, her kesimden ve yaştan kişinin kullanımına katkı sağlamıştır. Bu kullanımın her daim olumlu yönde olmadığı bilinmektedir. Son zamanlarda sosyal medyadan kaynaklı yanlış uygulamaların artması veya gençlerin yanlış yönlendirilmeleri sonucu suçların büyümesi, buna ilişkin yasal çalışmaların yapılmasını elzem kılmıştır. Türkiye’de bu yönde alınan en önemli kararlardan biri, 10 Ekim 2026 (Sayı: 33396)’da Resmî Gazete’de yaş sınırlaması ve buna ilişkin konulara yöneliktir.
Sosyal Ağların Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin Birinci Bölümü: Amacı ve Esasları
Günümüzde yapay zekânın kullanım ve sunumunda yaşanan değişimler, çocukların internet ve sosyal ağları yanlış kullanmaları gibi sorunları zamanla artırmış, toplumsal sorun haline getirmiştir. Bu doğrultuda yasal çalışmalar, 33396 Sayılı Sosyal Ağ Sağlayıcısı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik gereğince belirlenmiştir. İlgili yönetmeliğin amacı m. 1’de, “Sosyal ağ sağlayıcı tarafından sunulan hizmetlere erişimde yaş doğrulamaya, on beş yaşını doldurmamış çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunulmasına ve ebeveyn kontrol araçlarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” şeklinde açıklanmıştır. Aynı zamanda yönetmelikte yaş sınırı, Türkiye’den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar ve kullanıcılar grubunu da ele almaktadır.
Yönetmelikte ifade edilen “ayrıştırılmış hizmet” ifadesi m. 4’te, “on beş yaşını doldurmuş çocuklara, yaş ve gelişim düzeylerine uygun olarak güvenlik, gizlilik, içerik sunumu, algoritma, iletişim ve ebeveyn kontrol araçları uygulanarak sosyal ağ sağlayıcısı tarafından sunulan sosyal ağ hizmeti” şeklinde belirtilmiştir. Bu şekilde zararlı çevrim içi etkileşim ve aşırı kullanım riskinden çocukların korunması amaçlanmaktadır.
İlgili Yönetmelikte İkinci Bölüm: Yaş Doğrulaması, Ayrıştırılmış Hizmetler ve Ebeveyn Kontrol Araçları
Yönetmeliğin temel ilkeleri, 5. maddede açıklanmış olup m. 5/1’de, “Sosyal ağ sağlayıcı, on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz.” ifadesi düzenlenmiştir. Yaş doğrulama işlem ve süreçlerinin güvenilir kaynaklar vasıtasıyla yapılacağına ilişkin detaylara ise ilgili diğer 5/2, 5/3 ve 5/4’te açıklanmıştır. Buna göre yaş eşiğinin belirlenmesi, teknik yönden iyi ve güvenilir bir altyapıyla gerçekleştirilecektir. Belirli kullanıcı ya da kullanıcı grupları için herhangi bir ayrımcı sonuç alınmadan yapılacağı açıklanmıştır. Ayrıca 6. madde kapsamında yaş doğrulama standartları düzenlenmiştir. Buna göre madde 6/2’de, “sosyal ağ sağlayıcı; hesap oluşturulması aşamasında kullanıcının yaş durumunu yaş doğrulama belirteci ile doğrulamak zorundadır.” ifadesine yer verilmiştir. Diğer yandan madde 6/3’te, doğrulanmış hesapların belirlenmiş yaş aralığına aykırı olması halinde, sosyal ağ sağlayıcı tarafından ilgili hesabın askıya alınacağı açıklanmıştır. Madde 6/4-a gereğince on beş yaş altındakilerin hesap açma işlemleri reddedilecek ya da madde 6/3’te belirtildiği üzere açık olan hesaplar askıya alınacaktır.
Yaş doğrulama belirtecinin e-Devlet üzerinden yapılacağı, 7. maddede açıklanmıştır. Yaş doğrulama belirteci ile elde edilen bilgi yalnızca yaş konusuyla sınırlıdır, hiçbir kişisel veri ve bilgi içermez. Yönetmeliğin 8. maddesinde ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmetle ilgili bilgi verilmiştir. Böylece çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal, duygusal gelişimini koruyacak şekilde ayrıştırma yapılır ve gerekli tedbirler alınır. Madde 8/1’de, sosyal ağ sağlayıcısının on beş yaşını doldurmuş çocuk kullanıcılar için sunduğu içerikler, reklamlar ve diğer hizmetler şu hususları dikkate alır:
a) Çocuğun yaşı,
b) Çocuğun yüksek yararının gözetilmesi,
c) Çocuğun fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişiminin korunması,
d) Çocuğa yönelik cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi.
Bununla birlikte sosyal ağ sağlayıcısının yükümlülüklerini kapsayan konular da bu bölümde düzenlenmiştir. Çocuğun anlayabileceği şekilde veri politikaları ve kullanıcı ayarları sunma zorunluluğu getirilmekle birlikte yüksek düzeyde gizlilik ayarı, asgari düzeyde veri işleme, on beş yaşını doldurmuş çocuğun gelişimine zarar verebilecek düzeydeki içerikleri azaltıp filtreleme gibi birçok konuda öneri sistemi ayarlarını da kullanmaları gerektiği belirtilmiştir. Yapılan diğer bir düzenleme ise mesajlar bölümüne yönelik olup m. 8/5-ç kapsamında, on beş yaşını doldurmuş çocuk hesabına ancak takip ettiği hesapların mesaj gönderebileceği, mesajlarda ise görülme bilgisine yer verilmeyeceği ifade edilmiştir. Ayrıca m. 8/5-g’de, on beş yaşını dolduran çocukların hesabında canlı yayın açma özelliğine de yer verilmeyeceği açıklanmıştır. Kişisel verilerin işlenmesi konusuna yönelik olarak da on beş yaşını dolduran çocukların hesaplarına ilişkin bir düzenleme, m. 8/5-h’da yer almaktadır: “On beş yaşını doldurmuş çocuk hesapları, çocuğun davranışlarına göre özelleştirilemez; çocuğa ait kişisel veriler, profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerine konu edilemez.”
Yönetmelikte mevcut hesapların yaş doğrulama süreci ise m. 13 kapsamında düzenlenmiş olup 1 Kasım tarihinde yürürlüğe gireceği açıklanmıştır. Dolayısıyla hesapların onaylanması ve e-Devlet üzerinden işlemlerin yapılması, sosyal medya hesaplarının kullanımına devam edilebilmesi için elzemdir.
